De fascinerende wereld van de onderwaterfotografie

Door WhiteWall-expert Jan-Ole Schmidt

De wereld van de onderwaterfotografie heeft spannende verhalen in petto uit de mysterieuze diepten van de oceanen. In deze blogpost geven we tips over de uitrusting, informeren we over veiligheidsvoorschriften en duikvoorbereidingen, leggen we uit hoe je kleuren op onderwaterfoto's kunt herstellen, bespreken we zinvolle camera-instellingen en geven we waardevolle informatie voor beginners.

Welke uitrusting heb je nodig voor onderwaterfotografie?

Camera

Er zijn verschillende manieren om onder water te fotograferen. Beginners en iedereen die eerst wil uitproberen of onderwaterfotografie iets voor hen is, kunnen beginnen met een eenvoudige compactcamera. Naast enkele speciale outdoor-compactcamera's, die standaard al waterdicht zijn tot een diepte van enkele meters, zijn er voordelige onderwaterbehuizingen waarmee je in principe elke compactcamera mee het water in kunt nemen. Het nadeel van dergelijke hoesjes is meestal dat ze niet op maat zijn gemaakt voor de camera en dat het bedienen van de knoppen en wieltjes op de camera soms niet zo eenvoudig is. Bovendien is de beeldkwaliteit bij compactcamera's vaak niet zo goed. Om te experimenteren en te snorkelen onder water zijn de kleine compactcamera's echter vaak voldoende. Voor sommige compactcamera's zijn er zelfs speciale onderwaterbehuizingen verkrijgbaar. Idealiter zou de compactcamera handmatige belichtingsinstellingen moeten bieden, om beter te kunnen reageren op de lichtomstandigheden onder water.

Wie zich verder in de onderwaterfotografie wil verdiepen, kiest voor systeemcamera's met verwisselbare lenzen. Spiegelreflexcamera's (DSLR) en spiegelloze systeemcamera's (DSLM) bieden een ruime keuze aan lenzen en zorgen voor een aanzienlijk betere beeldkwaliteit dan compactcamera's. Dat is vooral een voordeel als je dieper wilt duiken en daarvoor onder andere de ISO-gevoeligheid verder moet verhogen, omdat het licht met toenemende diepte snel afneemt. Voor dergelijke gevallen zijn camera's ideaal die met een grote sensor ook hoge ISO-gevoeligheden probleemloos aankunnen en scherpe beelden met weinig beeldruis mogelijk maken. Voor systeemcamera's worden deels speciale onderwaterbehuizingen aangeboden die op een bepaald cameramodel zijn afgestemd. Deze zorgen voor een zeer goede bediening, maar zijn doorgaans ook duur.

Actiecamera's zijn vanwege hun compactheid en robuustheid een andere goede optie. Ze zijn vaak zonder extra behuizing waterdicht en zijn bijzonder geschikt voor video-opnames en snelle actiescènes. De beeldkwaliteit van actiecamera's is de afgelopen jaren aanzienlijk verbeterd.

Lenzen

Voor onderwaterfotografie zijn vooral groothoek- en macrolenzen geschikt. Groothoeklenzen zijn bijzonder nuttig om grootschalige motieven zoals koraalriffen, scholen vissen of scheepswrakken te fotograferen. Het voordeel van groothoeklenzen ligt in hun vermogen om nabije objecten vast te leggen en tegelijkertijd een groot deel van de achtergrond te vangen, waardoor perspectief en diepte worden benadrukt. Groothoekopnames vereisen echter vaak een nauwkeurige controle van de beeldcompositie en kunnen leiden tot vervormingen aan de randen van het beeld.

Macrolenzen zijn daarentegen ideaal voor detailopnames van kleine zeedieren zoals slakken, garnalen of koraalpoliepen. Het grote voordeel van macrolenzen is hun vermogen om minuscule details scherp en helder weer te geven, wat indrukwekkende close-ups mogelijk maakt. Het nadeel van macrolenzen is dat ze een zeer geringe scherptediepte hebben, wat een nauwkeurige scherpstelling vereist. Bovendien kan het moeilijk zijn om schuwe of snel bewegende onderwerpen te fotograferen, omdat je heel dichtbij moet komen.

Onderwaterbehuizingen

Er zijn verschillende soorten onderwaterbehuizingen om de camera-uitrusting tijdens duiken te beschermen tegen vocht en de toenemende druk onder water. De eenvoudigste en goedkoopste oplossing voor beginners zijn flexibele siliconen- of TPU-hoezen, die in verschillende maten verkrijgbaar zijn voor compact- en systeemcamera's. Deze hoezen zijn licht, maar slechts beperkt waterdicht en daarom alleen geschikt voor snorkelaars. Voor veeleisendere duikomstandigheden worden behuizingen van hard plastic en aluminium aanbevolen.

Harde kunststof behuizingen zijn lichter en doorgaans goedkoper dan aluminium behuizingen. Ze bieden een goede waterdichtheid en zijn voldoende voor de meeste recreatieve duikactiviteiten. Voor bepaalde cameramodellen zijn er speciale behuizingen. Het voordeel is dat deze op maat gemaakte behuizingen toegang bieden tot alle belangrijke bedieningselementen, zodat de camera onder water optimaal kan worden bediend.

Wie op extreme dieptes wil duiken en daarbij aan hoge belastingen wordt blootgesteld, doet er goed aan te kiezen voor speciale en betrouwbare aluminium behuizingen. De fabrikant Seacam heeft op dit gebied al jaren een goede naam opgebouwd en richt zich met name op professionele duikers en onderwaterfotografen. De behuizingen van Seacam zijn bijvoorbeeld vervaardigd uit een robuuste lichtmetalen legering. Aluminium behuizingen bieden een hogere waterdichtheid, zijn beter bestand tegen schokken en zijn ook op grotere dieptes probleemloos te gebruiken. Ze zijn echter ook aanzienlijk zwaarder dan bijvoorbeeld behuizingen van hard plastic.

Welke behuizing u ook kiest: het is belangrijk om de behuizing voor elke duik te controleren op scheuren of beschadigingen en de afdichtingen zorgvuldig te onderhouden.

Licht

Omdat het licht onder water snel aan intensiteit en kleur verliest, is vaak extra verlichting nodig. Onderwaterflitsers en videolampen helpen om de kleuren weer tot leven te brengen en details te benadrukken. De verlichtingsapparatuur moet waterdicht en krachtig genoeg zijn om ook op grotere dieptes voldoende helderheid te garanderen. Er zijn weliswaar eenvoudige onderwaterbehuizingen die groot genoeg zijn om bijvoorbeeld een opzetflitser op de camera te gebruiken, maar wie onder water wil flitsen en vooral dieper wil duiken, kan beter gebruikmaken van speciale onderwaterflitsers.

Tips voor veiligheid bij onderwaterfotografie

Veiligheid moet bij onderwaterfotografie altijd voorop staan. Regelmatige controle en onderhoud van de duikuitrusting is onontbeerlijk. Goed onderhouden uitrusting vermindert het risico op ongelukken aanzienlijk. Bovendien moet men duiken zorgvuldig plannen en nooit alleen duiken. Een duikpartner kan in geval van nood van levensbelang zijn.

Het is belangrijk om in goede fysieke conditie te zijn, aangezien duiken gepaard gaat met fysieke inspanning. Vooral als men dieper wil duiken, moet men het duiken zelf zo goed beheersen dat een veilig gebruik van de camera-uitrusting mogelijk is. De duikregels moeten altijd worden nageleefd. Ook moet rekening worden gehouden met de persoonlijke grenzen wat betreft diepte en duur van de duik.

Een belangrijke veiligheidsmaatregel is het voortdurend observeren van de omgeving. Het provoceren van gevaarlijke dieren of het duiken in potentieel gevaarlijke gebieden moet worden vermeden.

Waar moet je op letten voor de duik?

Voor elke duik moet worden gecontroleerd of de duik- en camera-uitrusting in perfecte staat is. Hiertoe behoort ook het controleren van de waterdichtheid van de onderwaterbehuizing en de werking van de camera en de verlichting. Het is aan te raden om thuis alvast wat testopnames te maken met de camera-uitrusting, om te wennen aan het gebruik van de onderwaterbehuizing. Aangezien vooral macro-opnames met hun geringe scherptediepte ( ) een uitdaging vormen, kan het zinvol zijn om dergelijke opnames van tevoren te oefenen, zodat je later onder water direct kunt reageren.

Het is nuttig om je te informeren over de duiklocatie en de omstandigheden daar. Watertemperatuur, stroming en zicht kunnen de onderwateropnames beïnvloeden. Voor de duik moet het duikplan met de duikpartner of duikgids worden besproken en moeten er handgebaren worden afgesproken voor de communicatie onder water.

Hoe breng je kleuren onder water goed tot hun recht?

Onder water verliezen de kleuren aan intensiteit door de absorptie van het licht. Hoe dieper je duikt, hoe meer kleuren er op de foto's verloren gaan. Al na enkele meters verdwijnt eerst het rood, dan het oranje en ten slotte het geel. Groentinten blijven langer behouden en vanaf ongeveer 60 meter is alles alleen nog maar blauw. Dit heeft een fysische achtergrond: het zonlicht wordt gebroken wanneer het op het wateroppervlak valt. Korte golflengten, zoals die van rood, worden daarbij sneller geabsorbeerd dan lange golflengten. Om de kleuren onder water te behouden, is het belangrijk om kunstlicht te gebruiken, zoals onderwaterflitsers en videolampen. Als licht op een object valt, wordt ook de kleur ervan gereflecteerd. Met extra licht kunnen de kleuren dus weer naar voren worden gehaald.

Ook de nabewerking van de foto's speelt een belangrijke rol. Met beeldbewerkingssoftware kunnen kleuren worden aangepast en gecorrigeerd. Naast de schuifregelaar voor de witbalans helpen ook de schuifregelaars voor tint en verzadiging om kleuren te versterken en foto's te laten stralen. Met WhiteWall-fotowanden achter acrylglas kunnen de kleuren van de oceaan perfect tot hun recht komen.

Meer informatie over foto's achter acrylglas

Aanbevolen camera-instellingen

De camera-instellingen zijn afhankelijk van de specifieke opnamesituatie. In principe is het handig als de camera beschikt over een handmatige modus “M”, zodat je de belichting zelf kunt instellen. Daarnaast is het aan te raden om in RAW-modus te fotograferen, voor zover de camera dit toestaat. Zo kun je kleuren, contrasten en ook de witbalans tijdens de nabewerking veel beter corrigeren. Toch is het verstandig om de witbalans zo mogelijk al tijdens het fotograferen in te stellen. Sommige camera's bieden zelfs een speciale witbalansmodus voor onderwaterfotografie.

Wat de belichting betreft, is een korte sluitertijd aan te raden om onscherpe foto's te voorkomen. In veel gevallen is bijvoorbeeld 1/125 tot 1/250 seconde een goede keuze. Bij zeer snelle onderwaterdieren kan het echter nodig zijn om de sluitertijd nog verder te verkorten. Houd er daarbij rekening mee dat het beeld donkerder wordt naarmate de sluitertijd korter wordt. Hier helpt bijvoorbeeld het openen van het diafragma. Bij onderwatermacrofotografie fotografeert men zelfs heel vaak met grote diafragmaopeningen, omdat men zo dichtbij is dat er anders niet genoeg licht op de sensor valt. Als er onderwaterflitsers of continuverlichting worden gebruikt, kunnen de sluitertijd en het diafragma dienovereenkomstig worden aangepast. Zo kan men bij groothoekopnames het diafragma ook wel eens verder sluiten, omdat er in totaal meer licht wordt opgenomen. Natuurlijk kun je er ook voor zorgen dat de helderheid in de foto's wordt versterkt door een hogere ISO-gevoeligheid, bijvoorbeeld om de sluitertijd te verkorten. Afhankelijk van de camera kan dit echter snel leiden tot beeldruis. Daarom is het aan te raden om bij diepere duiken, indien mogelijk, extra verlichting mee te nemen.

Tips voor het fotograferen van onderwaterdieren

Het fotograferen van onderwaterdieren vereist geduld, vaardigheid en respect voor de natuur. Het is het beste om langzaam en rustig te bewegen, zodat de dieren niet worden afgeschrikt. Bovendien kunnen snelle bewegingen deeltjes doen opwaaien, wat het fotograferen bemoeilijkt. Onderwaterfoto's van dieren zien er het beste uit als ze op ooghoogte worden genomen. De ogen zijn vaak het brandpunt van een foto en geven het beeld expressie en levendigheid.

De serieopnamefunctie van de camera vergroot de kans om een mooi moment vast te leggen. Door te experimenteren met verschillende perspectieven en beeldkaders ontstaan creatieve en unieke foto's.

Hoe vind je interessante wezens onder water?

Om spannende dieren onder water te vinden, is een ervaren gids vaak van onschatbare waarde. Gidsen kennen de beste duiklocaties en weten waar bepaalde dieren zich bevinden. Ze kunnen helpen bij het ontdekken van zeldzame en interessante wezens die je in je eentje misschien over het hoofd zou zien.

Het is handig om je van tevoren te verdiepen in de fauna van het duikgebied. Welke soorten leven daar en in welk seizoen zijn ze het actiefst? Grondig onderzoek helpt je om gericht naar bepaalde dieren te zoeken en vergroot de kans op interessante ontmoetingen.

Veel dieren houden zich goed verborgen en zijn moeilijk te ontdekken. Daarom is het belangrijk om de omgeving nauwkeurig te observeren en te letten op kleine bewegingen en ongewone vormen in het water. Vaak zijn het de kleine details die wijzen op spannende dieren.

Bijzondere dieren komen bijzonder goed tot hun recht in onze ingelijste wandafbeeldingen.

Meer informatie over ingelijste foto's

5 tips voor beginners in de onderwaterfotografie

1. Oefening baart kunst

Beginners kunnen het beste beginnen met eenvoudige duiken en het fotograferen onder water onder verschillende omstandigheden oefenen. Daarbij is het zinvol om vooraf verschillende camera-instellingen uit te proberen en de bedieningsprocedures onder de knie te krijgen.

2. Minder is meer

Je moet jezelf niet belasten met te veel apparatuur. Beginners kunnen bijvoorbeeld beginnen met een compactcamera. Vaak is een eenvoudige camera met een goede onderwaterbehuizing en flitser al voldoende om prachtige foto's te maken. In het begin is het belangrijker om je op de basis te concentreren. Als je dan plezier hebt gekregen in onderwaterfotografie, kun je je uitrusting geleidelijk uitbreiden. Want één ding mag je niet vergeten: professionele camera's, speciale onderwaterbehuizingen en accessoires zoals waterdichte onderwaterflitsers kunnen al snel erg duur worden.

3. Geduld hebben

Onderwaterfotografie vereist geduld. Het is heel goed mogelijk dat je vele pogingen nodig hebt voordat de eerste goede foto's ontstaan. Als je leert van je fouten, verbeter je jezelf voortdurend.

4. Veiligheid gaat voor

Je eigen veiligheid en die van je duikpartner staan voorop. Het is belangrijk om jezelf niet te overschatten en je aan de duikregels te houden. Een veilige omgeving is de basis voor geslaagde onderwaterfoto's.

5. Respect voor de natuur

Of je nu beginner of professional bent, de onderwaterwereld moet altijd met respect worden behandeld. Het is belangrijk om de dieren niet aan te raken of te storen. Ook het milieu mag niet worden beschadigd. Duurzaam fotograferen draagt bij aan het behoud van de schoonheid van de zeeën.

Conclusie

Onderwaterfotografie biedt fascinerende inzichten in een verborgen wereld vol kleuren en levende wezens. Met de juiste uitrusting, een zorgvuldige voorbereiding en een respectvolle omgang met de natuur kunnen indrukwekkende foto's worden gemaakt. Met een WhiteWall Koffietafelboek kunnen de verhalen uit de diepten van de oceaan op indrukwekkende wijze worden verteld.

Meer informatie over het koffietafelboek