Highspeedfotografie

Door WhiteWall-expert Jan-Ole Schmidt

In een wereld die constant in beweging is, biedt highspeedfotografie een unieke mogelijkheid om momenten vast te leggen die te snel zijn voor het menselijk oog. Deze bijzondere techniek biedt fascinerende inzichten in vluchtige momenten en creëert indrukwekkende beelden van dingen die zich in fracties van seconden afspelen. Ontdek wat highspeedfotografie inhoudt, hoe u deze creatief kunt inzetten, welke camera-instellingen nodig zijn, hoe u met flitslicht werkt, welke accessoires u nodig hebt en waar u verder nog op moet letten.

Wat is high-speed fotografie?

Highspeedfotografie is een fotografische techniek die tot doel heeft gebeurtenissen vast te leggen die extreem snel verlopen en nauwelijks waarneembaar zijn voor het menselijk oog. Hiertoe behoren bijvoorbeeld waterdruppels die op een oppervlak vallen, knallende ballonnen en gloeilampen of vliegende insecten. Highspeedfotografie vereist speciale camera-instellingen en vaak ook speciale accessoires om de snelle bewegingen scherp en gedetailleerd vast te leggen.

Het belangrijkste verschil tussen highspeedfotografie en het fotograferen van conventionele onderwerpen ligt in de sluitertijd van de camera en de flitsduur van de flitser. Terwijl bij standaardmotieven zoals portretten, landschappen of alledaagse situaties sluitertijden van ongeveer 1/60 tot 1/2.000 seconde gebruikelijk zijn, werkt high-speedfotografie vaak met sluitertijden van 1/8.000 seconde of nog korter. Deze extreem korte sluitertijden zijn nodig om bewegingen te 'bevriezen' en scherpe beelden te maken van snel verlopende gebeurtenissen. Bij weinig omgevingslicht komt bovendien de flitsduur van de flitser op de voorgrond. In plaats van met een hoog flitsvermogen, zoals bijvoorbeeld nodig is om motieven tegen de zon in te belichten, werkt men bij highspeedfotografie met een laag flitsvermogen en tegelijkertijd zeer korte flitsduur. Het resultaat is vergelijkbaar met de korte sluitertijd van de camera. Beide methoden zorgen ervoor dat bewegingen worden bevroren. Hoe dat werkt, leest u verderop in deze blogpost.

Creatieve toepassingen van high-speed fotografie

Highspeedfotografie biedt een veelheid aan creatieve mogelijkheden die veel verder gaan dan het louter bevriezen van bewegingen.

Water en vloeistoffen

Highspeedfotografie maakt spectaculaire opnames van water mogelijk door snelle bewegingen zoals druppels, spatten en golven in fracties van seconden te bevriezen. Op deze manier kunnen complexe bewegingspatronen van het water zichtbaar worden gemaakt, zoals het moment waarop een druppel het wateroppervlak raakt en een kroon vormt, of de dynamische vormen van spatten en stromingen.

Een bekend voorbeeld zijn de smakelijke beelden van fruit of snoepjes die in water, melk of siroop vallen. De aantrekkingskracht ligt altijd in het vastleggen van het opspatten van de vloeistof. De populariteit van dergelijke opnames komt onder andere doordat dergelijke tabletop-highspeed-opnames met weinig moeite thuis kunnen worden nagebootst. Voor de opname is niet meer nodig dan een camera en een of twee flitsers.

Explosies en breuken

Highspeedfotografie wordt ook gebruikt om het moment van een explosie of breuk vast te leggen. Dit kan zowel voor wetenschappelijke doeleinden als voor creatieve projecten interessant zijn. Het moment waarop een glas breekt of een ballon knapt, biedt een dramatische en visueel indrukwekkende weergave van beweging en krachten.

Natuur en dieren

De natuurfotografie profiteert enorm van high-speed fotografie. Stel je voor dat je het moment zou kunnen vastleggen waarop een vogel zijn vleugels uitslaat om op te stijgen, of het moment waarop een roofdier zijn prooi grijpt. Deze vluchtige momenten, die normaal gesproken te snel verlopen voor het menselijk oog, kunnen met extreem korte sluitertijden met verbazingwekkende precisie worden vastgelegd.

Sportfotografie

In de sportfotografie maakt de high-speed-techniek het mogelijk om dynamische bewegingen vast te leggen. Of een voetballer nu de bal schiet, een sprinter de finishlijn passeert of een turner door de lucht zweeft – met high-speed-fotografie kunnen fascinerende momenten vol kracht en dynamiek worden vastgelegd.

Om uw highspeed-opnames op de juiste manier te presenteren, raden wij u bijvoorbeeld een stijlvolle presentatie aan als foto in een popart-lijst.

Meer informatie over foto's in popartlijsten

Belangrijke camera- en flitsinstellingen voor highspeedfotografie

De benodigde camera- en eventueel flitsinstellingen voor high-speedfotografie verschillen afhankelijk van het omgevingslicht.

Highspeed-fotografie bij daglicht

Als u bewegingen van dieren of sporters bij daglicht wilt bevriezen, is een korte sluitertijd van de camera van ongeveer 1/4.000 tot 1/8.000 seconde aan te raden. Sommige moderne systeemcamera's halen zelfs 1/16.000 seconde en korter. Daarnaast moet in de continu-opnamemodus worden gewerkt om de volledige bewegingsreeks van het dier of de sporter vast te leggen. Zo kunnen de beste foto's later rustig worden geselecteerd.

Hoe korter de sluitertijd, hoe minder licht er op de sensor valt. Om een ideale belichting te bereiken, moet daarom worden bijgesteld met het diafragma en de ISO-gevoeligheid. Wij raden een diafragmaopening van f/8 of f/11 aan om de scherptediepte te vergroten, zodat het onderwerp bij beweging niet te snel onscherp wordt. Bij dieren of sporters en tegelijkertijd helder daglicht is het bovendien zinvol om de autofocus in te stellen op continue scherpstelling (AF-S). Tot slot wordt een ISO-waarde gekozen die bij de instellingen past – handmatig of, als het snel moet gaan, via de automatische ISO-instelling.

Highspeed-fotografie in de studio

Er zijn twee mogelijkheden om high-speed-opnames te maken in een slecht verlichte studio. Als je bijvoorbeeld ook in de studio met korte sluitertijden wilt werken, heb je flitsers nodig die de zogenaamde high-speed-synchronisatie (HSS) ondersteunen. Daarbij geeft de flitser snelle en korte lichtimpulsen af. Dat is nodig omdat bij sluitertijden die korter zijn dan de flitssynchronisatietijd de camerasensor nooit volledig wordt belicht. Bij zulke korte sluitertijden volgt het tweede mechanische sluitergordijn zo snel op het eerste dat er een spleet ontstaat die over het sensoroppervlak beweegt. Om ervoor te zorgen dat de flitsopname geen donkere, door de sluiter overschaduwde gebieden vertoont, zorgt de high-speed-synchronisatie ervoor dat de sensor tijdens de stapsgewijze belichting door de spleetsluiter gelijkmatig wordt belicht door de snelle lichtimpulsen.

Er is echter nog een andere methode die de beperking van de flitssynchronisatietijd omzeilt en high-speed-opnames mogelijk maakt, zelfs met flitsers zonder HSS-functie. Daarbij wordt de beweging niet bevroren via de sluitertijd van de camera, maar via de brandtijd van de flitser. En zo gaat dat: de techniek is gebaseerd op een lange belichtingstijd in een donkere ruimte. De camera wordt bijvoorbeeld ingesteld op een lange belichtingstijd van twee tot vijf seconden. Tijdens deze belichtingstijd blijft de ruimte donker, zodat de camera niets vastlegt en de achtergrond zwart blijft. Als er nu tijdens de lange belichtingstijd een actie plaatsvindt, bijvoorbeeld een waterdruppel die op het wateroppervlak valt, en deze op het juiste moment heel kort met de flitser wordt belicht, kan de beweging worden bevroren zonder dat er bewegingsonscherpte ontstaat. Voor de rest van de lange belichtingstijd blijft het beeld donker. Omdat de autofocus in het donker niet werkt, wordt de focus vooraf handmatig op de gewenste plek ingesteld terwijl de studioverlichting aan is. De ISO-gevoeligheid moet zo laag mogelijk worden ingesteld om beeldruis te voorkomen. Bij de keuze van het diafragma wordt een diafragmaopening tussen f/8 en f/16 aanbevolen om voldoende scherptediepte te bereiken, met name bij opnamen met macrolenzen.

Handige accessoires voor high-speed fotografie

Naast een camera en flitsers zijn er nog andere accessoires die u kunnen helpen bij het maken van indrukwekkende high-speed-opnames. Als u in de studio werkt, is een statief onmisbaar om de camera stabiel te houden en bewegingsonscherpte te voorkomen. Dit is vooral belangrijk bij lange sluitertijden. Bij daglicht kan meestal worden afgezien van een statief. Bij zware telelenzen in de sport- en natuurfotografie kan het echter zinvol zijn om met een monopod (eenpotsstatief) te werken.

Bovendien zijn bij high-speed studiofotografie speciale afstandsontspanners (triggers) handig om de camera of de flitser op het juiste moment te activeren en bewegingsonscherpte te voorkomen. Dit laatste kan bijvoorbeeld ontstaan wanneer de ontspanknop van de camera bij een lange belichtingstijd met de vinger wordt ingedrukt. Er zijn speciale ontspanners die reageren op geluid, licht en beweging. Een geluidsontspanner kan bijvoorbeeld in een donkere studio het moment herkennen waarop een ballon of een gloeilamp knapt, terwijl een lichtontspanner reageert op snelle lichtveranderingen, zoals die bijvoorbeeld bij een bliksemflits in de lucht optreden. Sommige speciale ontspanners zijn ook uitgerust met een laser en reageren wanneer de laserstraal door een beweging wordt onderbroken. Dat kan bijvoorbeeld bij dierenfotografie erg handig zijn.

Bij de keuze van de afstandsontspanner is het ook belangrijk om te overwegen of de ontspanner alleen op de camera of ook direct op de flitser moet worden bevestigd. Als er bijvoorbeeld in een donkere studio met een lange sluitertijd wordt gewerkt, moet de speciale afstandsontspanner direct met de flitser worden verbonden om de beweging van het onderwerp op het juiste moment met een gerichte flitsimpuls te bevriezen. Let er in dat geval op dat de afstandsontspanner de aansluiting van uw flitser ondersteunt.

Veiligheid gaat voor alles!

Let op uw veiligheid en die van alle aanwezigen wanneer u werkt met potentieel gevaarlijke scenario's, zoals exploderende voorwerpen of vonken. Zorg voor een veilige werkomgeving en draag indien nodig beschermende kleding. Als u alleen met water werkt, raden wij u aan voldoende handdoeken klaar te leggen om waterspatten op te vangen of weg te vegen.

Conclusie

Highspeedfotografie is een fascinerende en uitdagende techniek waarmee vluchtige momenten met verbazingwekkend veel detail kunnen worden vastgelegd. Met de juiste camera-instellingen, het gebruik van flitslicht en de juiste accessoires ontstaan indrukwekkende beelden die snelle bewegingen op unieke wijze bevriezen. Geduld en een goede voorbereiding zijn de sleutel tot succes. Bij highspeedfotografie zijn vaak veel pogingen nodig voordat de perfecte foto ontstaat. Wees bereid om verschillende instellingen en technieken uit te proberen en geef niet op als de eerste resultaten niet aan uw verwachtingen voldoen. Met wat oefening en experimenteerlust zult u al snel in staat zijn om fascinerende highspeedfoto's te maken.

Met onze metallic foto achter acrylglas geeft u uw highspeed-opname een elegante glans.

Meer informatie over metallic fotoafdrukken achter acrylglas